سالانه با افزایش تعداد فارغ التحصیلان دانشگاهی نرخ بیکاری و مشکلات متعاقب آن نیز افزایش مییابد. به عقیده کارشناسان بازار، با توجه به شرایط حال حاضر نباید امید زیادی به حل مشکل اشتغال جوانان تحصیل کرده داشت. اما میتوان از طریق مختلف از افزایش نرخ بیکاران تحصیل کرده در جامعه کاست.
دانشگاهها و مراكز آموزش عالی عهده دار رسالتهایی چون تولید دانش، تربیت نیروی متخصص مورد نیاز جامعه، گسترش فناوری، نوآوری و خلاقیت هستند و امروزه صاحبنظران معتقدند دستیابی به توسعه پایدار فقط در سایه به كارگیری دانش روز و فناوری پیشرفته حاصل میشود. بنابراین، برای قرارگرفتن در جاده توسعه و جلوگیری از عقب ماندگی باید شرایطی فراهم شود كه دانشگاهها بتوانند دانشجویان را برای به كارگیری فناوری جدید و پذیرش مسئولیتهای مختلف در سطوح مختلف جامعه پرورش دهند و از این سو نیز سازمانها و ارگان های دست اندرکار، پیش بینی های لازم برای بکارگیری نیروهای تربیت شده اتخاذ نمایند. در حال حاضر، ورود خیل عظیمی از فارغ التحصیلان و نیروهای انباشته گذشته، شرایط خاص و ویژهای را برای مدیریت دانش و اقتصاد کشور به وجود آوردهاند. اگر تا همین دیروز راهیابی به دانشگاه و کسب مدرک از مهمترین آرزوهای هر مهندس جوان ایرانی بود، امروز کسب در آمد آرزوی بزرگی شده است. اگر در گذشته نه چندان دور داشتن یک مدرک تحصیلی در یک رشته خوب در یک دانشگاه معتبر بهترین دلیل برای یافتن شغل مناسب بود، امروز داشتن مدرک، دیگر دلیلی برای داشتن یک شغل مناسب نیست.
متأسفانه سیستم آموزش عالی ایران به گونهای عمل میکند که افزایش میزان فارغ التحصیلان در رشته های مختلف صرف نظر از ابعاد و پیامدهای اجتماعی آن تا حد زیادی اقتصاد کشور را تحت الشعاع قرار میدهد. یکی از علل مهم افزایش بیکاری در بین فارغ التحصیلان، متناسب نبودن رشتهها و آموزش های دانشگاهی ست
که به نوعی بازار کار آنچنانی ندارد و نیاز امروز جامعه به شمار نمیرود.
با این حال واقعیت آن است که فراگیری حرفه های مختلف و کسب تخصص در زمینه های گوناگون در حین تحصیل میتواند بار اقتصادی و روانی ناشی از بیکاری فارغ التحصیلان را کاهش دهد. از این منظر باید گفت که آموزش نیروی کار کماکان حلقه مفقوده نظام آموزشی کشور محسوب شده و چنانچه متولیان در برنامه های دراز مدت به امر آموزش حین تحصیل دانشجویان توجه جدی داشته باشند، پدیده بیکاری فارغ التحصیلان تبعات زیان بار کمتری خواهد داشت.
با این حال ضعف در سامانه های کاریابی کشور را میتوان علت مهم دیگر افزایش بیکاری در بین فارغ التحصیلان دانست؛ باید کاریابیها را جدی تر بگیریم و بر آنها نظارت داشته باشیم، بخشی از کاریابیهای موجود ناکارآمد هستند و تنها مجوز را گرفته اند که از امکانات استفاده کنند؛ یا امتیازاتی به دست آورند. لذا ساماندهی کاریابیها و راه اندازی سامانه جامع کاریابی که متصل به سازمان آموزش فنی و حرفهای باشد کمک میکند که کاریابیهای ناکارآمد و غیرمجاز شناسایی شوند و از ظرفیت کاریابیهایی که به طور مجاز فعالیت میکنند و توانمند هستند به شکل مطلوب تر استفاده شود. لذااگر دانشگاهها، سازمان آموزش فنی و حرفهای ،
آموزشگاههای آزاد و کاریابیها رسالت خود را به درستی انجام دهند و وزارت کار و دولت هم در این زمینه حمایت کنند، قطعا به رفع مشكلات اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاهی و کاهش بیکاری در جامعه کمک خواهد کرد